… พราหมณ์คณกโมคคัลลานะได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ก็สาวกของพระโคดมผู้เจริญ เมื่อพระโคดมกล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้ ทุกๆ รูปได้บรรลุนิพพาน อันเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดอย่างยิ่งหรือไม่ หรือว่าบางพวกไม่ได้บรรลุ.
พราหมณ์ สาวกของเรา แม้เรากล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้ บางพวกได้บรรลุนิพพาน อันเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดอย่างยิ่ง บางพวกไม่ได้บรรลุ.
พระโคดมผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุ อะไรหนอเป็นปัจจัย ที่นิพพานก็ยังตั้งอยู่ ทางให้ถึงนิพพานก็ยังตั้งอยู่ พระโคดมผู้ชักชวนก็ยังตั้งอยู่ แต่สาวกของพระโคดมผู้เจริญ ที่พระโคดมกล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้ บางพวกได้บรรลุนิพพาน อันเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดอย่างยิ่ง บางพวกไม่ได้บรรลุ.
พราหมณ์ เราจักย้อนถามท่านในเรื่องนี้ ท่านเห็นควรอย่างไร จงตอบอย่างนั้น พราหมณ์ ท่านจะสำคัญความข้อนั้นว่าอย่างไร ท่านเป็นผู้ช่ำชองในหนทางไปสู่เมืองราชคฤห์ใช่หรือไม่.
ใช่แล้ว พระโคดมผู้เจริญ.
พราหมณ์ มีบุรุษผู้ปรารถนาจะไปเมืองราชคฤห์ เข้ามาหาท่านและกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าปรารถนาจะไปเมืองราชคฤห์ ขอท่านจงชี้บอกทางไปเมืองราชคฤห์ แก่ข้าพเจ้าเถิด ดังนี้ ท่านก็จะกล่าวกะบุรุษผู้นั้นว่า มาเถิดท่าน ทางนี้ไปเมืองราชคฤห์ ไปได้ครู่หนึ่งจักพบหมู่บ้านชื่อโน้น ไปตามทางนั้นครู่หนึ่งจักเห็นนิคมชื่อโน้น ไปตามทางนั้นครู่หนึ่งจักเห็นสวนอันน่ารื่นรมย์ จักเห็นป่าอันน่ารื่นรมย์ จักเห็นภูมิภาคอันน่ารื่นรมย์ สระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์ ของเมืองราชคฤห์ ดังนี้ บุรุษนั้น อันท่านพร่ำบอก พร่ำชี้ให้อย่างนี้ ก็ยังถือเอาทางผิด กลับเดินไปทางตรงกันข้าม ต่อมา มีบุรุษคนที่สอง ผู้ปรารถนาจะไปเมืองราชคฤห์ เข้ามาหาท่านและกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าปรารถนาจะไปเมืองราชคฤห์ ขอท่านจงชี้บอกทางไปเมืองราชคฤห์ แก่ข้าพเจ้าเถิด ดังนี้ ท่านก็จะกล่าวกะบุรุษผู้นั้นว่า มาเถิดท่าน ทางนี้ไปเมืองราชคฤห์ ไปได้ครู่หนึ่งจักพบหมู่บ้านชื่อโน้น ไปตามทางนั้นครู่หนึ่งจักเห็นนิคมชื่อโน้น ไปตามทางนั้นครู่หนึ่งจักเห็นสวนอันน่ารื่นรมย์ จักเห็นป่าอันน่ารื่นรมย์ จักเห็นภูมิภาคอันน่ารื่นรมย์ สระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์ ของเมืองราชคฤห์ ดังนี้ บุรุษนั้น อันท่านพร่ำบอก พร่ำชี้ให้อย่างนี้ ก็ไปถึงเมืองราชคฤห์ได้โดยสวัสดี พราหมณ์ อะไรหนอเป็นเหตุ อะไรหนอเป็นปัจจัย ที่เมืองราชคฤห์ก็ยังตั้งอยู่ ท่านผู้ชี้บอกก็ยังตั้งอยู่ แต่ทำไมบุรุษผู้หนึ่งกลับหลงไปผิดทาง ส่วนบุรุษอีกผู้หนึ่งไปถึงเมืองราชคฤห์ได้โดยสวัสดี.
พระโคดมผู้เจริญ ในเรื่องนี้ ข้าพเจ้าจักทำอย่างไรได้เล่า เพราะข้าพเจ้าเป็นแต่เพียงผู้บอกทางเท่านั้น.
พราหมณ์ ฉันใดก็ฉันนั้น ที่นิพพานก็ยังตั้งอยู่ ทางให้ถึงนิพพานก็ยังตั้งอยู่ เราผู้ชักชวนก็ยังตั้งอยู่ แต่สาวกของเรา แม้เรากล่าวสอนอยู่อย่างนี้ พร่ำสอนอยู่อย่างนี้ บางพวกได้บรรลุนิพพาน อันเป็นผลสำเร็จถึงที่สุดอย่างยิ่ง บางพวกไม่ได้บรรลุ พราหมณ์ ในเรื่องนี้ เราจักทำอย่างไรได้เล่า เพราะเราเป็นแต่เพียงผู้บอกทางเท่านั้น. …
